أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )
83
البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )
بردى « 1 » را در مصر جاى داد . پس همين حكمت راست كه خداى ، عز و جل ، انواع بوى خوش و جواهر چون ياقوت و الماس و ديگر سنگهاى گرانبها ، و كرگدن و پيل و طاوس و انواع عود و عنبر و ميخك ( قرنفل ) * 121 و سنبل * 122 و خسرو دارو ( خولنجان ) * 123 و دارچين و نارگيل و هليله و توتيا * 124 و نيزه و تعليمى و دارپرنيان ( بقم ) « 2 » و چندن ( صندل ) و آبنوس * 125 و فلفل و چيزهاى شگفت بسيار به هند و سند داد . و مردم چين را اهل صنعت كرد . و كالاهايى ويژه به آنان داد ، چون حرير و ظروف چينى و انواع زين * 126 ، و ديگر ابزارهاى استوار شگفت ساختهء نيك پرداخته . چينيان مشك نيز دارند ، ليكن خوب نيست . گويند هنگام آوردن از راه دريا ، به خاطر دورى راه ، فاسد شود . و به روميان ، علوم و آداب و فلسفه و قوانين و هندسه داد . نيز مهارت در ساختن آب انبارها * 127 و اركها و دژها و چاه غلهها و پلهاى كوچك و بزرگ و كيمياگرى و نيز ديباى رومى و بزيون * 128 و ميعه * 129 و مصطكى * 130 ( كندر رومى ) . سپس اين شهر نوبه * 131 و ويژگيى كه در تير اندازى دارد . زيرا آنان تيراندازانى ماهرند ، و نيز آنان راست اسبان شگفتانگيز و بس تيزرو . و در شهرهاى آنان ، كان زبرجد و زر هست . و زى آنان ، چون زى عرب است . گوييا سرزمينشان بخشى از يمن است .
--> ( 1 ) - متن : و القراطيس بمصر . و ظاهرا مراد كاغذ مصرى است كه همان بردى باشد كه از گياه حفاء مىساختند . بردى ( bardi ) گياهى از تيرهء جگنها ، اصل اين گياه در سواحل شط نيل است و امروزه در قبرس و سيسيل ( صقليه ) نيز ديده مىشود . از الياف ياختههاى قابل انعطاف اين گياه ، نوعى كاغذ مىسازند . رك : فرهنگ فارسى معين . ( 2 ) - دارپرنيان ، بقم را گويند و بدان چيزها رنگ كنند . رك : برهان .